Viðurlaganefnd Nasdaq Iceland („Kauphöllin“) hefur komist að þeirri niðurstöðu að áminna beri Icelandair Group hf. („Icelandair“, „félagið“ eða „útgefandi“), opinberlega vegna atvika þar sem útgefandi er talinn hafa brotið gegn ákvæðum 2.1 og 2.3 í reglum fyrir útgefendur fjármálagerninga („reglurnar“). Er Icelandair að auki gert að greiða févíti að fjárhæð 1.500.000 kr.
Málið má rekja til eftirfarandi málavaxta:
Hinn 6. desember 2012 birti Icelandair opinberlega tilkynningu þar sem fram kom að útgefandi og Boeing hefðu undirritað viljayfirlýsingu um pöntun á tólf 737 MAX8 og 737 MAX9 flugvélum með kauprétti á tólf flugvélum til viðbótar. Fram kom að heildarverðmæti flugvélanna 12 væri samkvæmt listaverði Boeing um 1,2 milljarðar bandaríkjadala en að kaupverðið væri trúnaðarmál.
Áður, eða hinn 29. nóvember 2012, birtist í Viðskiptablaðinu ítarleg frétt sem Kauphöllin taldi að stórum hluta efnislega samhljóða tilkynningu útgefanda. Hinn 6. desember 2012, sama dag og tilkynning Icelandair var birt opinberlega, birtist í Viðskiptablaðinu önnur frétt um fyrirhuguð kaup útgefanda á nýjum flugvélum.
Hinn 16. maí 2013 sendi Kauphöllin Fjármálaeftirlitinu ábendingu vegna málsins, eftir nokkur samskipti við félagið. Að mati Kauphallarinnar voru vísbendingar um að upplýsingar um framgang, grundvöll og forsendur viðræðna félagsins við flugvélaframleiðendur hefðu getað talist innherjaupplýsingar hinn 29. nóvember 2012. Kauphöllin taldi að afla þyrfti frekari upplýsinga frá útgefanda um stöðu viðræðna við flugvélaframleiðendur hinn 29. nóvember 2012 til þess að skera úr um málið. Taldi Kauphöllin slíka rannsókn falla betur að heimildum Fjármálaeftirlitsins til upplýsingaöflunar og frestaði því málinu þar til niðurstaða Fjármálaeftirlitsins lægi fyrir.
Hinn 31. mars 2014 birti Fjármálaeftirlitið gagnsæistilkynningu vegna ákvörðunar í máli nr. 414/2014 þar sem fram kom að stjórn stofnunarinnar hefði tekið ákvörðun um að sekta Icelandair um 10.000.000 kr. vegna brota gegn 122. gr. laga nr. 108/2007 um verðbréfaviðskipti. Icelandair hefði brotið gegn ákvæðinu með því að hafa hinn 3. desember 2012 hvorki birt innherjaupplýsingar um væntanleg kaup á flugvélum né frestað birtingu innherjaupplýsinga, eftir að stjórn félagsins hafði tekið ákvörðun um að ganga til lokasamningaviðræðna við flugvélaframleiðendur.
Icelandair höfðaði mál gegn Fjármálaeftirlitinu vegna ákvörðunar stofnunarinnar frá 31. mars 2014 og krafðist þess aðallega að ákvörðunin yrði felld úr gildi en til vara að ákvörðun um stjórnvaldssekt yrði felld úr gildi eða lækkuð verulega. Með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 10. júní 2015 í máli nr. E-2470/2014 var Fjármálaeftirlitið sýknað af kröfum Icelandair. Dóminum var ekki áfrýjað.
Í kjölfar þess að framangreindum héraðsdómi var ekki áfrýjað hófst málsmeðferð Kauphallarinnar á ný með erindi til Viðurlaganefndar 15. október 2015.
Í ákvæði 2.1 segir að félagi beri, eins fljótt og unnt er, að birta upplýsingar um ákvarðanir eða aðrar forsendur og aðstæður sem eru „verðmótandi“. Túlka skuli verðmótandi upplýsingar sem þær upplýsingar sem ástæða sé til að ætla að geti haft marktæk áhrif á markaðsverð verðbréfa félags sem tekin hafa verið til viðskipta í samræmi við gildandi landslög. Í skýringum við ákvæðið í reglunum kemur m.a. fram að félagi beri að tryggja að allir markaðsaðilar hafi samtímis aðgang að öllum verðmótandi upplýsingum um félagið. Einnig beri því að tryggja að með slíkar upplýsingar sé farið sem trúnaðarmál og að engir óviðkomandi aðilar fái aðgang að upplýsingunum áður en þær séu birtar.
Í ákvæði 2.3 er fjallað um tímasetningu upplýsingagjafar en þar kemur fram að allar upplýsingar sem reglurnar taki til skuli birta opinberlega eins fljótt og unnt er nema annað sé sérstaklega tekið fram. Ef verðmótandi upplýsingum sé af ásettu ráði komið á framfæri við þriðja aðila sem ekki sé bundinn þagnarskyldu skuli birta upplýsingarnar opinberlega samtímis. Það er ljóst að tilgangurinn með ákvæðinu er að tryggja að allir markaðsaðilar hafi samtímis aðgang að sömu upplýsingum. Mjög stuttur tími má líða frá því að ákvörðun er tekin eða atvik á sér stað þar til upplýsingar um málið eru birtar opinberlega.
Í ákvæði 2.4., sem varðar upplýsingaleka, segir að komist félag að því að verðmótandi upplýsingar hafi lekið áður en birting þeirra átti sér stað beri félaginu að tilkynna það opinberlega án tafar. Sé verðmótandi upplýsingum óviljandi komið á framfæri við þriðja aðila sem ekki sé bundinn þagnarskyldu skuli birting fara fram þegar í stað. Í skýringum við ákvæðið kemur m.a. fram að reynist upplýsingarnar í stórum dráttum réttar og eru í raun verðmótandi fyrir félagið beri félaginu að meta hvort því hafi tekist að tryggja trúnað um slíkar upplýsingar eða hvort verðmótandi upplýsingum hafi verið lekið til markaðarins.
Fyrir liggur að hinn 6. desember 2012 birti útgefandi opinberlega tilkynningu þar sem fram kom að útgefandi og Boeing hefðu undirritað viljayfirlýsingu um pöntun á tólf 737 MAX8 og 737 MAX9 flugvélum með kauprétti á tólf flugvélum til viðbótar. Heildarverðmæti flugvélanna 12 væri samkvæmt listaverði Boeing um 1,2 milljarðar bandaríkjadala en kaupverðið væri trúnaðarmál. Eins liggur fyrir að áður, eða hinn 29. nóvember 2012, birtist í Viðskiptablaðinu ítarleg frétt sem Kauphöllin taldi að stórum hluta efnislega samhljóða tilkynningu útgefanda. Einnig birtist hinn 6. desember 2012 í Viðskiptablaðinu önnur frétt um fyrirhuguð kaup útgefanda á nýjum flugvélum, eða sama dag og tilkynning útgefanda var birt opinberlega.
Kauphöllin telur að útgefandi hafi brotið gegn ákvæðum 2.1, 2.3 og 2.4 með því að birta ekki upplýsingar um hin fyrirhuguðu flugvélakaup áður en fréttir birtust af þeim í Viðskiptablaðinu. Útgefandi hefur mótmælt afstöðu Kauphallarinnar. Í meginatriðum hefur útgefandi borið því við að engin ákvörðun hafi legið fyrir um kaupin þegar fréttirnar birtust, fréttirnar hafi byggst á áður birtum upplýsingum og að upplýsingarnar hafi verið þess eðlis að þær gætu ekki hafa haft marktæk áhrif á markaðsverð hlutabréfa félagsins.
Af gögnum málsins má ráða að eftir stjórnarfund Icelandair 3. desember 2012 lá fyrir að útgefandi hugðist ráðast í meiriháttar fjárfestingu á flugvélum, annað hvort frá Airbus eða Boeing. Á þeim tíma lá fjöldi vélanna einnig fyrir. Á stjórnarfundinum 3. desember 2012 var samþykkt tillaga um að ganga til samninga við annað hvort Airbus eða Boeing. Að mati Viðurlaganefndar var hér um að ræða verðmótandi ákvörðun í skilningi ákvæðis 2.1 í reglunum, sem bar að birta upplýsingar um eins fljótt og unnt var, sbr. einnig ákvæði 2.3 um tímasetningu upplýsingagjafar. Þess er áður getið að verðmótandi eru þær upplýsingar sem ástæða er til að ætla að haft geti marktæk áhrif á markaðsverð verðbréfa. Samkvæmt skýringum við ákvæði 2.1 í reglunum getur mat á verðmótandi áhrifum m.a. falið í sér athugun á væntanlegu umfangi eða vægi ákvörðunar, forsendna eða aðstæðna í hlutfalli við heildarstarfsemi félagsins. Sem dæmi um tilvik sem líklegt má telja að hafi marktæk áhrif á verð bréfa eru tilboð eða ákvarðanir um fjárfestingar.
Í ljósi ofanritaðs verður að draga þá ályktun að upplýsingar þær sem um er deilt í þessu máli hafi verið til þess fallnar að hafa áhrif á markaðsverð hlutabréfa útgefanda. Þótt hin endanlega ákvörðun um að ganga til samninga við Boeing hafi verið tekin hinn 6. desember 2012 lá þegar fyrir ákvörðun um að ganga til samninga við annan hvorn framleiðendanna.
Að mati Viðurlaganefndar bendir margt í gögnum málsins til þess að hafna beri þeirri afstöðu útgefanda að upplýsingar í fréttum Viðskiptablaðsins 29. nóvember 2012 og 6. desember 2012 hafi þegar verið opinberar þar sem félagið hafi áður birt þær í 6 og 9 mánaða ársuppgjörum sínum. Ljóst er að Fjármálaeftirlitið, sem býr yfir ríkum valdheimildum, gerði ítarlega rannsókn á málinu sem fram fór eftir ábendingu Kauphallarinnar en þeirri rannsókn lyktaði með því að gengið var út frá dagsetningunni 3. desember 2012. Þegar litið er til þeirrar rannsóknar telur Viðurlaganefnd, eins og málsatvikum er háttað, aftur á móti ekki þörf á að fjalla nánar um málsástæður sem lúta að meintu broti útgefandans á ákvæði 2.4 í reglunum.
Af öllu framangreindu virtu er ljóst að útgefandi braut með háttsemi sinni gegn ákvæðum 2.1. og 2.3 í reglum fyrir útgefendur fjármálagerninga. Jafnframt verður að fallast á það með Kauphöllinni að um alvarlegt brot hafi verið að ræða.
Ákvörðunina í heild sinni má sjá í viðhengi.
Um viðurlaganefndina
Viðurlaganefnd Nasdaq Iceland hf. tekur til meðferðar og ákvarðar um viss mál vegna brota á reglum eins og skilgreint er í reglum fyrir útgefendur fjármálagerninga í Kauphöllinni, reglum First North Nordic (e. Nasdaq First North Nordic Rulebook), reglum um First North markaðinn fyrir skuldabréf (e. First North Iceland Fixed Income Rulebook) og aðildarreglum Nasdaq Nordic (e. Nordic Member Rules).
Viðurlaganefndin, sem skipuð er af stjórn Nasdaq Iceland hf, samanstendur af þremur óháðum sérfræðingum og einum varamanni. Eftirfarandi nefndarmenn tóku ákvörðun í umræddu máli: Eyvindur G. Gunnarsson, prófessor við lagadeild Háskóla Íslands (formaður), Katrín Ólafsdóttir, PhD í hagfræði og lektor við Háskólann í Reykjavík og Arnaldur Hjartarson, sérfræðingur hjá Lagastofnun Háskóla Íslands.